Schapendoes in huis: karakter, gedrag en feitjes

De schapendoes is een middelgrote Nederlandse herdershond met een lange, ruige vacht en een vrolijk, beweeglijk karakter. Hij is slim, waakzaam en erg op zijn mensen gericht, springt als een veer en wil elke dag samen iets doen.

Feitjes op een rij

  • Herkomst: Nederland, oorspronkelijk een schapenhond van de heidevelden in onder meer Drenthe en de Veluwe
  • Schofthoogte: reu 43 tot 50 cm, teef 40 tot 47 cm
  • Gewicht: circa 12 tot 20 kilo, grote reuen soms iets zwaarder
  • Levensverwachting: circa 12 tot 15 jaar
  • Vacht en verzorging: lange, licht golvende vacht met dichte ondervacht; elke kleur is toegestaan; wekelijks grondig borstelen
  • Energieniveau: hoog en beweeglijk, maar binnen goed tot rust te brengen

Karakter en gedrag van de schapendoes

De schapendoes werkte op de uitgestrekte heidevelden met kuddes schapen. Daar moest hij snel, wendbaar en zelfstandig zijn, en de hele dag kunnen doorgaan. De FCI-rasstandaard omschrijft hem als intelligent, waakzaam, vrolijk, levendig, vriendelijk en temperamentvol, en heel trouw aan de mensen die hij kent.

Gedrag Wat je kunt verwachten
Blaffen Waakzaam: hij meldt bezoek en geluiden. Leer hem vroeg een "stil" signaal, dan blijft het bij een melding
Hoeden Kan rennende kinderen, fietsers of andere honden willen bijsturen. Begeleid dat op tijd
Springen Springt hoog en makkelijk. Een laag hekje houdt hem niet tegen
Jachtinstinct Gefokt als hoeder, niet als jager. Toch kan een rennende kat of haas hem verleiden, dus oefen het terugroepen
Aanhankelijkheid Erg gericht op zijn eigen mensen, bij vreemden eerst afwachtend
Alleen zijn Wil graag bij zijn gezin zijn. Bouw alleen thuis blijven als pup rustig op
Kinderen en dieren Een fijne gezinshond die goed kan opschieten met kinderen en andere huisdieren als hij daarmee opgroeit

Omdat hij gewend was zelf beslissingen te nemen in het veld, heeft een schapendoes een eigen willetje. Hij wil wel samenwerken, maar dan moet het leuk en logisch zijn. Herhaal een oefening niet eindeloos: kort en afwisselend trainen houdt hem scherp.

Leuke feitjes over de schapendoes

  • Bijna verdwenen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het ras bijna uitgestorven. De huidige schapendoezen stammen af van de weinige honden die overbleven.
  • Gered door Toepoel. Kynoloog P.M.C. Toepoel zette zich in voor het behoud van het ras. In 1947 werd de rasvereniging opgericht.
  • Pas laat officieel. De Raad van Beheer erkende de schapendoes in 1952, de internationale hondenfederatie FCI volgde in 1971.
  • Al op de vroegste hondententoonstellingen. In de jaren zeventig van de negentiende eeuw werden dit soort honden al getoond, toen nog als huishond voor het hoeden.
  • Zijn staart is zijn roer. De rasstandaard noemt hem een opmerkelijke springer en zegt dat hij zijn staart gebruikt om te sturen als hij springt.
  • Alle kleuren mogen. Elke vachtkleur is toegestaan, al gaat de voorkeur in de standaard uit naar blauwgrijs tot zwart.

Opvoeding en beweging

Een volwassen schapendoes heeft dagelijks circa anderhalf uur beweging nodig, het liefst met afwisseling: een flinke wandeling, vrij rennen in een veilig gebied en daarnaast iets voor zijn hoofd. Hondensporten zoals agility, behendigheid, hoopen (treibball) of flyball passen goed bij zijn wendbaarheid en springkracht. Bij een jonge hond bouw je springen en draaien rustig op, tot de groei klaar is.

Valkuilen: te weinig uitdaging (dan gaat hij zelf hoeden of blaffen), te lange en saaie trainingen en zijn vacht verwaarlozen. Klitten ontstaan vooral achter de oren, in de oksels en aan de broek. Wen je pup daarom vanaf dag één aan de borstel en de kam. Scheren is niet nodig: de vacht hoort natuurlijk en ruig te blijven.

Lickimat Buddy

Tip van Joep: smeer een beetje natte voeding op een Lickimat Buddy en leg die neer tijdens het borstelen. Je schapendoes leert dan dat de borstel iets fijns betekent.

De schapendoes geldt als een vrij gezond ras. Wel worden onder meer erfelijke oogaandoeningen en heupdysplasie onderzocht bij de ouderdieren. Vraag de fokker naar de uitslagen en overleg bij twijfel met je dierenarts.

Speelgoed dat past bij de schapendoes

Een schapendoes houdt van snelheid, springen en samen een klus klaren. Dat stuurt mijn keuze.

Vangen en rennen. De Kong Flyer is een frisbee van zacht rubber, zodat hij hem makkelijk uit de lucht pakt. Gooi laag en vlak, zeker bij een jonge hond.

Kong Flyer

Tip van Joep: rol de Flyer eerst als een wiel over het gras. Dan leert je schapendoes erachteraan te gaan en hem terug te brengen, voordat je hoger gaat gooien.

Denkwerk. De Nina Ottosson Challenge Slider laat hem schuiven en tillen om bij brokjes te komen. Perfect voor een slimme herder op een regenachtige dag.

Snacks en voeding voor een schapendoes

Doet je schapendoes veel aan sport of maak je elke dag lange tochten, dan heeft hij voer nodig dat daarbij past. Voor zo'n actieve volwassen hond vind ik Pawty Geperst Energy een goede keuze: een geperste brok voor volwassen actieve honden, met 25,5% ruw eiwit en 14% ruw vet. Een geperste brok wordt bij lagere temperatuur in vorm geperst en is compact, dus de portie oogt kleiner. Weeg hem af en voel regelmatig aan zijn ribben, want onder al dat haar zie je niet of hij aankomt. Meer hierover lees je bij geperste brokken.

Geperst Energy bevat maïs, rund/varken en kip. Reageert je hond slecht op kip of rund, kies dan iets anders en overleg met je dierenarts. Een schapendoes die het rustiger aan doet, heeft meestal minder nodig.

Voor snacks kies ik natuurlijke snacks met één ingrediënt. Voor training werken kleine, lichte snacks zoals buffellong goed. Wil je hem na een drukke dag rustig laten kauwen, dan is een buffelslurf fijn: taai maar niet hard. Ontdek wat jouw schapendoes lekker vindt met de Pawty Mix: circa 100 natuurlijke snacks, zonder kip, rund of granen.

Heb je een schapendoespup? Geperst Energy is voor volwassen honden. Voor je pup stel ik een apart Puppy Pakket samen: circa 100 natuurlijke snacks die zacht genoeg zijn voor melktandjes, zonder kip, rund of granen.

Veelgestelde vragen

Wat voor karakter heeft een schapendoes?

Het karakter van een schapendoes is vrolijk, slim, waakzaam en levendig. Hij is erg trouw aan zijn eigen mensen en wil graag samenwerken, maar heeft als oude herdershond ook een eigen willetje.

Blaft een schapendoes veel?

Een schapendoes is waakzaam en meldt bezoek en geluiden met blaffen. Met een vroege training van een rustsignaal en genoeg beweging en denkwerk blijft het meestal bij een korte melding.

Hoe oud wordt een schapendoes?

Een schapendoes wordt gemiddeld circa 12 tot 15 jaar.

Hoe groot wordt een schapendoes?

Een schapendoes reu wordt 43 tot 50 cm hoog, een teef 40 tot 47 cm. Het gewicht ligt meestal tussen circa 12 en 20 kilo.

Is een schapendoes geschikt bij een allergie?

Een schapendoes is niet allergievrij; geen enkele hond is dat. Sommige mensen met een allergie reageren minder op bepaalde honden, maar dat verschilt per persoon. Ga dus eerst een paar keer op bezoek bij een schapendoes.

Moet je een schapendoes scheren?

Een schapendoes hoef je niet te scheren en dat raad ik ook af. Borstel en kam hem wekelijks grondig tot op de huid. Je kunt het haar onder de voeten en rond de ogen wel bijknippen.

Wat is het verschil tussen een schapendoes en een bearded collie?

Een schapendoes is kleiner en lichter dan een bearded collie en komt uit Nederland, de bearded collie uit Schotland. Beide zijn langharige herdershonden met een vergelijkbaar uiterlijk.

Lees verder

Vragen over jouw hond? Mail me op hallo@pawty.nl.
Pawty on! 🐾 Joep